«Նոր ֆուտբոլ» — Ֆուտբոլի պատմությունը

www.onlineradio.am onlineradio.am onlineradio online radio nor football footballi patmutyun«Ֆուտբոլը պարզապես սպորտաձև չէ. այն ապրելակերպ է»:

Այսօր խոսելու եմ ֆուտբոլի ծագման և պատմության մասին:

Ֆուտբոլը, որպես սպորտաձև, ծագել է 1863թ. Անգլիայում: Սպորտաձևը տարածված է ամբողջ աշխարհում: Անգլալեզու երկրներում տարածված է սպորտաձևի «soccer» (սոքըր) անվանումը: Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում այն կոչում են «ավստրալական ֆուտբոլ» կամ «ռեգբիլիգ»: Չինաստանում գնդակով խաղն անվանում էին «Չժու-Կե», Հին Հռոմում՝ «Խառպատում», Սպարտայում՝ «Էպիսկիրուս»: Իտալացիները խաղը կոչում էին «Կոլչո»: 14-րդ դարում հենց նրանք այս խաղը բերեցին Բրիտանիա:

19-րդ դարում ֆուտբոլն Անգլիայում ձեռք բերեց մեծ ճանաչում: Այն հիմնականում խաղում էին քոլեջներում, սակայն խաղը չուներ հստակ սահմանված կանոններ: Այս առիթով հավաքվում են մի քանի քոլեջների ներկայացուցիչներ և փորձում սահմանել խաղի կանոններ:
Այսպես, 1846թ. սահմանվում է ֆուտբոլի առաջին կանոնակարգը: 1855թ. հիմնադրվում է առաջին ֆուտբոլային ակումբը` «Շեֆիլդը»: 1871թ.-ին առաջին անգամ անցկացվում է Անգլիայի գավաթի մրցաշար: 1880-ականներին խաղը հանրային ճանաչում է ձեռքբերում: Ֆուտբոլի ասոցիացիաների կազմակերպած մրցաշարերի թիվը հասնում է հարյուրի:

Ֆուտբոլը մեծ վերելք էր ապրում, և դժվար կլիներ խուսափել խարդախություններից: Լուրեր տարածվեցին, որ որոշ ակումբներ վճարում են իրենց ֆուտբոլիստներին: Այս պատճառով 1882թ.-ին խաղի կանոնների մեջ ավելացվեց մի կետ, համաձայն որի. «…Բարձրագույն խմբի այն խաղացողը, որն իր ակումբից ստանում է պարգև անձնական ծախսերը գերազանցող չափով, հեռացվում է մրցաշարից: Թիմը, որն ընդգրկում է իր կազմում նման խաղացողի, նույնպես հեռացվում է մրցաշարից»: Այս կանոնի ընդունումից հետո մի քանի ակումբներ հեռացվեցին տարբեր մրցաշարերից: Այնուամենայնիվ, 1885թ.-ին Ֆուտբոլի ասոցիացիան հանեց այս կետը` թույլ տալով ակումբներին վարձատրել իրենց ֆուտբոլիստներին:

1872թ. նոյեմբերի 30-ին տեղի ունեցավ Առաջին միջազգային ֆուտբոլային հանդիպումը` Անգլիայի և Շոտլանդիայի հավաքականների միջև: 1901թ.-ին էլ կայացավ Առաջին լատինական միջազգային ֆուտբոլային հանդիպումը` Ուրուգվայի և Արգենտինայի հավաքականների մասնակցությամբ, որտեղ Արգենտինան հաղթեց 3:2 հաշվով:

1904թ. մայիսի 21-ին Փարիզում հիմնադրվեց ՖԻՖԱ-ն: Սա Միջազգային Ֆուտբոլի Ֆեդերացիաների Միություն է, որի բուն անվան՝ Federation Internationale de Football Association, հապավումն էլ հենց ՖԻՖԱ-ն է: Այս կազմում են Բելգիան, Դանիան, Ֆրանսիան, Նիդերլանդները, Իսպանիան, Շվեդիան և Շվեյցարիան: Այսօր ՖԻՖԱ-ի կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Շվեյցարիայի Ցյուրիխ քաղաքում:
Ժյուլ Ռիմեի՝ ՖԻՖԱ-ի նախագահ ընտրվելուց հետո` 1921թ. կազմակերպվեցին ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ սիրողական մակարդակով: Այդ մրցաշարերում 1924 և 1928 թթ. հաղթեցին ուրուգվայցիները: Այս հաղթանակների շնորհիվ Ուրուգվայի ֆուտբոլի ասոցիացիային վստահվեց Աշխարհի առաջնության առաջին պաշտոնական կազմակերպումը:

Պատմությունից հայտնի է, որ Ուրուգվայը համաձայնեց կազմակերպել մրցաշարը պայմանով, որ իրենք հաղթեն աշխարհի գավաթը: Այսպես, 1930թ. Ուրուգվայում կայացած աշխարհի առաջնությունում հաղթեցին տան տերերը` ստանալով առաջին «Աշխարհի գավաթը»: Մինչև 1970թ. «Գավաթը» կրում էր Ժյուլ Ռիմեի անունը, որը հայտնի էր նաև «Աստվածուհի Նիկեի գավաթ» անունով: Աշխարհի առաջնություններում Բրազիլիայի հավաքականի երրորդ հաղթանակից հետո գավաթի պահպանումը փոխանցվեց այս երկրի հավաքականին: Դրա փոխարեն սկսեցին խաղարկել ժամանակակից «Աշխարհի գավաթը»:

1970-80-ականներին ֆուտբոլի պատմության մեջ հեղափոխություն կատարեց Իոհան Կրուիֆը: Նա ֆուտբոլում մտցրեց տակտիկական փոփոխություններ` ներդնելով «տոտալ ֆուտբոլը»: Նա ֆուտբոլիստին հնարավորություն տվեց խաղադաշտում ավելի ծավալուն աշխատանք տանելու: Մինչ օրս էլ Կրուիֆի տակտիկական հնարքներն օգտագործում են շատ ակումբներ:
«Յուրաքանչյուր խաղացող պետք է ձգտի հասնել իր հնարավորությունների գագաթնակետին: Հետո մենք կտեսնենք, թե նա ինչ դիրք է զբաղեցնում մյուսների նկատմամբ»,- ասել է լեգենդար հոլանդացին:

Չնայած այն բանին, որ ֆուտբոլն այսօր դարձել է մեծ գումարներ աշխատելու ձև, միևնույնն է՝ այն համարվում է համար առաջին սպորտաձևն աշխարհում:

Շարունակիր հետևել «Նոր Ֆուտբոլին»: Ներկայացնելու եմ այս սպորտաձևում տիրող անցուդարձը:

Հաղորդավար՝ Նոմա

Յուրաքանչյուր ուրբաթ ժ. 15:00-ին (կրկնությունները. ուրբաթ ժ. 19:00-ին և ժ. 22:00-ին)
www.onlineradio.am-ի եթերում «Նոր ֆուտբոլ» հաղորդաշարն է՝ Նոմայի հետ:
—————————————————
Ապրիր ֆուտբոլով՝ այն առողջարար է

—————————————————
Ֆեյսբուքյան էջին կարող ես հետևել՝ անցնելով
այս հղումով

—————————————————
«Օնլայն Ռադիոյի» ֆեյսբուքյան անցուդարձին հետևելու համար անցիր հղումով և հավանիր էջը
Հետևիր «Օնլայն Ռադիոյի» եթերին Ֆեյսբուքում
Հետևիր «Օնլայն Ռադիոյի» եթերին քո բջջայինից

Հեղինակը՝ Նորայր Մարտիրոսյան

Տես նաև

www.onlineradio.am onlineradio.am onlineradio online radio

«Հայաստանի քաղաքացու երգը» Նիկոլ Փաշինյան

«Հայաստանի քաղաքացու երգը» Նիկոլ Փաշինյան

www.onlineradio.am onlineradio.am onlineradio online radio

Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսը՝ Սերժ Սարգսյանի 3-րդ պաշտոնավարման դեմ

Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսը՝ Սերժ Սարգսյանի 3-րդ պաշտոնավարման դեմ

Թողնել պատասխան