«Երիտասարդ գրողներ» — Արմեն Մխեյան

www.onlineradio.am onlineradio.am onlineradio online radio eritasard groghner armen mkheyanԺամանակակից գրողի ուղին չափազանց դժվար է: Իրենից առաջ գրեթե ամեն ինչ ասվել է ու արվել: Սակայն, չպետք է մոռանալ, որ յուրաքանչյուր ժամանակ փնտրում է իր հերոսին, իր սուրհանդակին:
Մեր այսօրվա հյուրը բավականին խոստումնալից ճանապարհ է անցել: Ստեղծագործում է թե արձակ, թե չափածո ժանրերում: Գրում է նաև աֆորիզմներ, հոդվածներ: Զբաղվում է լուսանկարչությամբ: Նա իր աֆորիզմներից մեկում նշել է. «Ծաղկին չես կարող ստիպել, որ ծաղկի, բայց կարող ես ջրել և նա ինքը կծաղկի»: Այժմ տեսնենք, թե ինչպե՞ս և ի՞նչ հանգամանքներում ծաղկեց նրա գրիչը, ովքե՞ր եղան այդ ջրողները:
Մեր հյուրն է սիրված բանաստեղծ, արձակագիր, բլոգեր Արմեն Մխեյանը:

Ողջույն, Արմեն:
Ողջույն:
Շնորհակալ եմ մեր հրավերն ընդունելու համար:
Շնորհակալություն և ձեզ հրավերքի համար: Անկեղծ ասած, վերջին ժամանակահատվածում հաճախ չի ստացվում այցելել նման հարցազրույցների, հատկապես գրական, ստեղծագործական առումով:
Կխնդրեմ՝ մի քանի խոսքով պատմես, թե ինչպե՞ս եղավ քո մուտքը գրական աշխարհ:
Գրական աշխարհ իմ մուտքը դեռ փոքրուց էր, եթե կարելի է այդպես ասել: Փոքր տարիքից ստեղծագործում էի: Հիշում եմ, դպրոցական տարիքում կար թերթ, որտեղից գալիս էին, փորձում էին տեսնել, թե ովքեր ունեն հետաքրքիր ստեղծագործություններ, վերցնում էին և տպագրում այդ թերթում: Հետո որոշ ժամանակ դադար տրվեց: Իսկ որպես արդեն գիտակցված գրական աշխարհ մուտք կայացավ 2011թ.-ին, կարելի է ասել, երբ վերջապես որոշեցի բացել գրական բլոգ ու իմ ստեղծագործությունները գրական բլոգի միջոցով ներկայացնել ընթերցողներին:
Ստեղծագործում ես և չափածո, և արձակ: Հետաքրքիր է, երբ ծնվում է միտքը, ստեղծագործելու ձևաչափի ընտրությունն ինչպե՞ս է կատարվում:
Մտքից: Երբ կա մուսա, ներշնչանք, երբ հասկանում ես այդ երկուսի համադրությունն ինչ կարող է ստեղծագործել, արդեն հասկանում ես՝ ավելի լավ կլինի ներկայացնել արձակ, թե՞ չափածո տեսքով: Երբ գրում ես առաջին տողերը, հասկանում ես, որ սա ավելի լավ կլինի ներկայացնել չափածո: Եթե արձակ, ապա ավելի ընդարձակ, ավելի մեծ գաղափարներ փորձես ներդնել ստեղծագործության մեջ: Չափածոն սիրում եմ ներկայացնել ավելի հակիրճ, ավելի կարճ, փոքրիկ: Միտքը, որը կա, ծնվեց՝ պետք է ներկայացնել հենց այդպես:
Ո՞ր գրական ժանրն է քեզ առավել հոգեհարազատ:
Եթե ստեղծագործություններիս անդրադառնալով ասեմ, ապա արձակը: Վերջին շրջանում աշխատում եմ չափածո չգրել:
Ինչո՞վ է դա պայմանավորված:
Կարծում եմ, որ արձակն ավելի լայն հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական ներկայացնելու այն գաղափարները, որն ուզում ես տալ ընթերցողին:
Գիտեմ, որ տպագրվել եք մի քանի համահավաք ժողովածուներում: Ե՞րբ են տպագրվել և ինչպիսի՞ ստեղծագործություններով եք ներկայացել:
Առաջին տպագրությունը, որ եղավ, պատմվածք էր. մրցույթի էի ուղարկել: Գերմանացի հայագետ Հերբերտ Մաուրերը հավանել էր այն, թարգմանեց գերմաներեն և լույս տեսավ Ավստիական ամսագրում: Անցած տարի պատմվածքներից մեկը տպագրվեց «Երիտասարդ գրողների անթոլոգիա» գրքում (խմբագիրը Հայաստանի գրողների միության անդամ Սուսաննա Հարությունյանն էր): Այս տարի դեռ չի տպագրվել: Հուսով եմ, որ կլինի: Շուտով նաև իմ գիրքն առաձին կներկայացնեմ: Թեպետ այդ ուղղությամբ առանձնապես ինչ-որ քայլեր չեմ ձեռնարկում:
Ինչո՞ւ:
Կարծում եմ, որ ինձ համար դեռ շուտ է:
Գրում ես նաև աֆորիզմներ: Ինչպե՞ս արթնացավ այդ նախասիրությունը:
Իմ բլոգում ունեմ հատուկ բաժին՝ կոչվում է «Գրանկարներ»: Այդտեղ նկար և աֆորիզմներն են: Արձակ ստեղծագործելիս լինում են տողեր, որ բավականին դիպուկ են ու շատ լավ են հնչում: Եթե ամբողջ պատմվածքից առանձնացնենք միայն այդ տողերը, դրանք հստակ առանձնանում են: Հստակ գաղափարներ են, մտքեր: Այդտեղից ծնվեց այս մոտեցումը՝ պատմվածքից առանձնացնել այդ տողերը, մտքերը, և ներկայացնել աֆորիզմների տեսքով:
Հաճա՞խ է պատահում, որ առօրյա զրույցների ժամանակ մեջբերումներ կատարես քո հեղինակային աֆորիզմներից:
Լինում են դեպքեր, բայց աշխատում եմ այդքան շատ չանել: (խմբ. – ժպտում է)
Քո ստեղծագործություններն առկա են նաև էլեկտրոնային տարբերակով: Գրողի համար որքանո՞վ է նպաստավոր այս երևույթը:
Եթե անկեղծ ասեմ՝ ես ինձ ամբողջապես գրող չեմ պատկերացնում: Ես ստեղծագործող եմ, որ իր ստեղծագործություններով կիսվում է իր բլոգում: Բլոգը տալիս է հնարավորություն հասցնելու մտքերդ ստեղծագործությունների տեսքով ընթերցողին: Այս առումով տեղադրում եմ իմ բոլոր ստեղծագործությունները, և նաև այն հույսով, որ մի օր գրքի տեսքով նաև դրանք կկարողանամ հասցնել: Ինչո՞վ է օգնում դա: Գիրք տպագրելու դեպքում ունենում ես, օրինակ՝ 300 օրինակ, իսկ բլոգը համացանցից օգտվող յուրաքանչյուրին հասանելի է:
Ընթերցանության ո՞ր տարբերակն ես նախընտրում՝ գրքային, թե՞ էլեկտրոնային:
Եթե նայենք արդեն 21-րդ դարի այսօրվա ընթերցողի աչքերով, ապա պետք է ասեմ, որ ավելի հաճախ ընթերցում եմ էլեկտրոնային տարբերակով: Որքան էլ գրողի համար հաճելի լինի իր ստեղծագործությունները գրքի տեսքով, նյութական տեսքով ձեռքի տակ ունենալ, այնուամենայնիվ, այսօր աշխարհը զարգանում է, և էլեկտրոնային գրականությունը մեր անբաժան մասն է դարձել: Այնպես որ՝ շուտով կգա այդ ժամանակը, երբ գիրքը որպես այսպիսին այլևս չենք տեսնի: Գիրք ասելով կհասկանանք միայն էլեկտրոնային գիրք:
Ինքդ կարդո՞ւմ ես ժամանակակից գրականություն:
Ժամանակակից հայ գրականություն փորձում եմ կարդալ: Անկեղծ ասած, ժամանակի առումով չեմ հասցնում վերջին շրջանում շատ կարդալ, որովհետև սովորել, դասեր, և այլն: Բայց փորձում եմ հետևել, թե ինչ նոր ստեղծագործողներ, գրողներ կան, ովքեր են ներկայացնում իրենց ստեղծագործությունները:  Փորձում եմ անպայման կարդալ: Ինչու ոչ՝ նաև կարծիք հայտնել՚
Ինչպիսի՞ն ես ինքդ պատկերացնում մեր ժամանակի գրողի կերպարը:
Դժվար հարց եք տալիս: Օրինակ՝ ես ինձ չեմ պատկերացնում, որ տարբերվող ինչ-որ բան պետք է լինի: Գրողն այն մարդն է, որ այդ հասարակության մեջ է, այդ հասարակության անդամն է, տեսնում է խնդիրներ հենց հասարակության միջից, բայց գուցե կարողանում է նաև այդ խնդիրները ինչ-որ առումով այլ կերպ տեսնել, ընկալել, հասկանալ, նաև՝ ներկայացնել այդ զգացողությունը, հույզը, հուզմունքը:
Ի՞նչ դեր ունի բնությունը քո ստեղծագործական կյանքում:
Միանշանակ շատ, որովհետև շատ գաղափարներ, մտքեր հենց ծնվել են այն ժամանակ, երբ պարզապես հիացել եմ բնությամբ:
Երևի այդտեղից էլ ձևավորվել է լուսանկարչությամբ զբաղվելու նախասիրությունը:
Այո, իհարկե: Հավերժացնել այն, ինչ տեսնում ես:
Ինչպե՞ս ես վերաբերվում քննադատությանը:
Ասեմ, որ ինքս հաճախ քննադատում եմ: Բավական լավ եմ վերաբերվում դրան, եթե խոսում ենք այն քննադատության մասին, որը կփոխի գրողի մեջ մի բան դեպի լավը: Քննադատությունն ինչ-որ առումով կարելի է նաև դաս համարել: Դա ավելի լավը կդարձնի գրողի գրիչը: Այստեսակ քննադատությունը պետք է: Ուղղակի կարծիք հայտնել, ասել, որ. «Վայ, շատ վատ է», «Վերջ», և այլն, և այլն, դա քննադատություն չի, դա ուղղակի կոտրում է գրողին:
Ո՞րն է քո ամենակարևոր խորհուրդն սկսնակ ստեղծագործողներին:
Ես ինձ համարում եմ սկսնակ ստեղծագործող: Կարող եմ ասել, որ չվախենալ գրելուց, որովհետև այսօր հաճախ այդ վատ քննադատությունը, վատ կարծիքները լսելով ստեղծագործության վերաբերյալ հաճախ պարփակվում ես և այլևս ցանկություն չի առաջանում ստեղծագործելու: Միակ խոհուրդս սա է. ամեն դեպքում ստեղծագործել:
Շարունակել գրել, եթե կա այդ ջիղը, և հասկանալ, որ այդպես կարողանում են տալ, օգնել ոմանց, նաև իրենց ընթերցողներին, տալ մտքեր, գաղափարներ, որոնք իրենց կարծիքով ամեն դեպքում պետքական են:
Ո՞վ է քո ստեղծագործությունների առաջին ընթերցողը:
Հիմնականում ընկերներս են: Նրանք նույնիսկ անհամբերությամբ սպասում են, թե երբ պետք է ինչ-որ նոր պատմվածք իրենց ուղարկեմ, որպեսզի կարդան: Ինչ-որ առումով նրանք նաև սրբագրում են, խմբագրում են, եթե ինչ-որ խնդիրներ են լինում: Այս առումով նրանք իմ առաջին քննադատներն են, առաջին ընթերցողները:
Գիտեմ, որ ինքդ խմբագիր ես: Նշեցիր, որ ընկերներդ էլ են խմբագրում: Ինչպե՞ս ես վերաբերվում այդ երևույթին:
Երբ դու ես ստեղծագործում և քո մտքերն են, կարող ես տասն անգամ կարդալ ստեղծագործությունն ու չնկատեմ ընդամենը մի վրիպակ, որը ուրիշների համար շատ ցայտուն կերևա: Այդ առումով իրենք ինձ շատ օգնում են՝ գտնում են այդ վրիպակները: Երբ իրենք են ստեղծագործում՝ ես եմ այդ գործն անում իրենց համար: Սրբագրման աշխատանքը շատ կարևոր է:
«Մուսա» երևույթն իր էությամբ բացատրելը գրեթե անհնարին է: Ամեն դեպքում, քո կարծիքով ի՞նչ է մուսան, ի՞նչ է ներշնչանքը:
Պետք է հստակ տարբերակել՝ ինչն է ներշնչանք, ինչն է մուսա, և ինչն է ոգեշնչում: Ներշնչանքը ներքուստ այն գիտակցությունն է, որ դու կարող ես, ունակ ես տալու ինչ-որ մի բան և ունես այն ապրումակցումային ամենն ինչ որ անցել ես, արդեն փորձառությունը, գուցե նաև ինչ-որ առումով: Մուսան այն արտաքին ազդակն է, այն կետը, որը երբ տեսնում ես այդ ներշնչանքը միախառնվում է մուսայի հետ և դու կարողանում ես տալ այն ամենն, ինչ արդեն կուտակված է ներսում: Հենց այդ ժամանակ ծնվում են ստեղծագործությունները:
Ներշնչանք և ոգեշնչում բառերը կարելի՞ է նույնացնել:
Միանշանակ ոչ, քանի որ ներշնչանքը ներքուստն է, իսկ ոգեշնչումը մուսայից եկող այդ ազդակներն են: Երբ տեսնում ես մուսան, զգում ես նրանից եկող ազդակները և դա արդեն ոգեշնչում է քեզ՝ քո ներքինն արդեն տարածել, ցույց տալ ուրիշներին:
Արմեն Մխեյանի համար ի՞նչը կարող է դառնալ ներշնչանքի աղբյուր:
Կարելի է ասել, երբ ներքուստ ես պատրաստ եմ ինչ-որ մի բան ասելու կամ գաղափար է ծնվել իմ մեջ, այդ ժամանակ ցանկացած, նույնիսկ ամենափոքրիկ ինչ-որ մի բան կարող է դառնալ ներշնչանք, նշան որ ես պետք է արդեն ստեղծագործեմ, դա տամ ընթերցողին:
Նշեցի նաև, որ լուսանկարչությամբ էլ ես զբաղվում: Երբևէ եղե՞լ է, որ որևէ լուսանկարից ներշնչված ստեղծագործես:
Այո, եղել է նման դեպք: Հաճախ բնապատկերները բավականին ներշնչում են ինձ ստեղծագործելու և տալիս են գաղափարներ, մտքեր, հանգստացնում են իմ ներքինը, որպեսզի ես հետո կարողանամ դա հասցնել ընթերցողին:
Շնորհակալ եմ, Արմեն, հետաքրքիր զրույցի համար: Մաղթում եմ քեզ ստեղծագործական կյանքի նորանոր ձեռքբերումներ և անսպառ երևակայություն:
Շնորհակալություն:

«Հրաշալի է, երբ կարողանում ես իրականացնել դիմացինի երազանքը, և առավել հրաշալի, երբ երազանք չունեցողին դրդում ես ունենալ և հավատալ դրա իրականացմանը»:
ԱՐՄԵՆ ՄԽԵՅԱՆ
————————————————————-
Հաղորդավար՝ ՍՈՆԵՏ (Սոնա Վանյան)
————————————————
«Օնլայն Ռադիոյի» անցուդարձին հետևելու համար անցիր հղումով և հավանիր էջը
———————————————————————————————

Հետևիր «Օնլայն Ռադիոյի» եթերին Ֆեյսբուքում
Հետևիր «Օնլայն Ռադիոյի» եթերին քո բջջայինից

Հեղինակը՝ Սոնա Վանյան

Տես նաև

www.onlineradio.am onlineradio.am onlineradio online radio

«Հայաստանի քաղաքացու երգը» Նիկոլ Փաշինյան

«Հայաստանի քաղաքացու երգը» Նիկոլ Փաշինյան

www.onlineradio.am onlineradio.am onlineradio online radio

Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսը՝ Սերժ Սարգսյանի 3-րդ պաշտոնավարման դեմ

Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսը՝ Սերժ Սարգսյանի 3-րդ պաշտոնավարման դեմ

Թողնել պատասխան